Hayatta bazı şeylerin matematiği yok. Bugün sevdiğin ve evlenmek istediğin biri ile bir ömür boyu
mutlu olup olamayacağını anlamak için kullanabileceğin bir formül yok , bir matematik işlemi yok.

Fakat bazı şeylerin ise matematiği var.

Geçmişte çok fazla yaşadığım ve hep sonunda zararlı çıktığım bir huyum vardı , belki zamanında
başkaları da yaşamış olabilir. Trading ile çok alakası var ve bunu ancak çok uzun yıllar sonra 
anlayabildim. Eğer bu kötü huyumu zamanında tespit edip düzeltebilseydim , borsa maceralarımda
daha az acı çekebilirdim.

Olay şu idi ;

Evden çıkıp otobüs durağına gidiyordum ve otobüsün saatte bir kere geldiğini biliyordum.
Genelde durakta benden başka kimse olmuyordu , yani bir önceki otobüsün kaç dakika önce
geçtiğini bilemiyordum ve beklemeye başlıyordum.

Bazen şansın yaver gidiyor otobüs çabuk geliyordu , bazen ise gelmek nedir bilmiyordu.

Diyelim durağa  13.15'de geldim , başlıyordum beklemeye  13.20 - 13.25 - 13.30 gelen giden yok.
13.40-13.45-.13.50 oluyor ben sinirlenmeye başlıyordum ama hala beklemeye devam ediyordum.
Artık 45-50 dakika beklemiş olduğum için ve nasılsa otobüs saatte bir geleceğini bildiğim için
nasılsa bu kadar zaman geçti diyerek mecburen biraz daha bekliyordum.

Bu örnekte olabilecek en kötü ihtimal , otobüsün ben durağa gelmeden birkaç dakika önce
geçmiş olması ve bu durumda durakta bir saat beklemek zorunda kalmam olur.

Aslında bu örnek sınırlı bir örnek , yani bu işte zararınız en fazla haybeye bir saat beklemek
ve gideceğiniz yere bir saat geç gitmek ile sınırlı.

Durakta ne zaman uzun süre beklesem , bir daha sefere bunu yapmayacağımı ve kendime 
bir süre sınırı koyup mesela 15 dakika içerisinde otobüs gelmez ise başka bir şekilde
gideceğimi planlıyordum ; fakat her seferinde otobüs ile (piyasaya ile) inatlaşıp 15 dakika
geçse bile beklemeye devam ediyordum. Ve ne zaman plana uymasam otobüs mutlaka 
çok geç geliyordu.

Aynı hatayı yıllarca piyasada da yaptım. Pozisyon alıyor , fiat düşmeye başlıyor ama ben
asla o pozisyondan çıkamıyordum ve sonuçta para kaybediyordum.

Bu hatanın bedeli piyasada çok daha fazla ; çünkü  durakta en fazla bir saat sonra otobüs
geliyordu , yani zarar baştan belli idi.

Oysa piyasada beklediğimiz düşüşün ne zaman geleceği belli değil.
Bu durumda insanların tuttuğu shortların ne zaman para yapacağı belli değil.
Bu durum riski sınırsız bir hale getiriyor ve tradingde bu asla kabul edilemez.

Güncel bir örnek ;

Kişi  fiatlar  132.550 altına giderse ancak bir düşüş başlayabileceğini düşünüyor ve bu durum
gerçekleşince short açıyor. Ama fiatlar bir süre sonra geri dönüp tekrar  132.550 üzerine çıkarsa
bu shortları tutmaya devam etmek sıkıntı yaratabilir. Çünkü fiat ardına bile bakmadan çıkıp
140 bine gidebilir , bu durumda çok para kaybeder kişi.

Tabii tekrar  132.550 üzerine çıktıktan sonra fazla gitmeden geri dönüp tekrar  132.550 altına
düşebilir. Her ne olursa olsun  bu durumda kişi  132.550 üzerinde short tutmamalıdır.
Ucu açık bir riske girmek kaldıraçlı piyasada başını büyük bir belaya sokmak demektir.

Bir plan yapmak ve o plandan ne zaman vazgeçeceğini bilmek şarttır.
Zaten bir profesyonel ile amatörü ayıran yegane tek şey budur.

Birşeyi tutku ile istemek ile saplantı haline getirmekte çok ince ama çok önemli bir fark var.

Akıl ve mantık çizgisinden ayrılmadan birşeyi elde etmek için (maddi,manevi) çalışmak,
zaman ve emek harcamak olması gereken sağlıklı bir durum.

Oysa insanoğlu bu çizgiden çok kolay sapıp herzaman aşırılıklara savrulmakta.

Şu anda çok fazla insanın yaşadığı da buna benzer bir durum ; hepimiz piyasanın 
çok yükseldiği ve mutlaka bir düşüş yaşanacağı fikrine önce mantıklı bir şekilde
sahip olduk , şu anda ise neredeyse herkes için bu bir saplantı haline aldı.

İş bu noktaya gelince son derece tehlikeli bir hal almaya başlıyor ; çünkü zaten
kısıtlı bir sermayeye sahip olan küçük yatırımcı denilen grup (yani biz) piyasaya
kafa tutmaya ve onunla iddialaşmaya başlıyoruz ki ; bu acemi bir boksörün
mike tyson'a kafa tutmasına benziyor.

Bu saplantılı ruh hali kişiyi gerçeklikten uzaklaştırıyor. Piyasanın düşmesi gerektiğine
inanan bir kişi , piyasa daha fazla yükseldikçe düşüş fikrine daha fazla saplanıyor.
Neticede  125 binde düşüş bekleyen birisi , piyasa 135 bine gelince bu tahminine
daha fazla inanmaya ve bu yönde daha fazla işlem yapmaya başlıyor.

Piyasa daha fazla yükselmeye devam ederse ; asla çıkış yönünde pozisyon almak
mümkün olmuyor. Piyasa  125 bin iken düşüş bekleyen birisi için , piyasanın 135 bine
çıkması beyninde kırmızı alarm zilleri çaldırıyor. Doğal olarak böylesine düşüş bekleyen
ve piyasadaki tehlikenin bu kadar arttığına inanan bir insanın beyni o kişiye asla
uzun pozisyon aldırmıyor.

Ve en önemlisi short açan bir kişi piyasanın yukarı gitmesi ile bu pozu kapatmayıp
hatta üzerine ek poziyon almaya devam ederse çok büyük bir risk altına girmiş oluyor.

İnsanoğlu istediği kadar akşam bilgisayar başında yarın şu olursa şöyle yapacağım diye
plan yapsın ; yarın piyasa açıkken genelde kontrolünü kaybedip anlamsız ve şuursuz
işlemler yapıyor ve bunun sonucunda da gereksiz para kayıpları yaşanıyor.

Mesele plan yapmak değil , mesele planı uygulayabilmek ve plan dışında gelişmelerde
icabında kenara çekilebilmek , kendini kontrol edebilmek.

Bu bambaşka bir zihinsel çalışma,disiplin ve emek gerektiriyor.

Bilmek ; ne istediğini bilmek , bunun için ne yapacağını bilmek ve cesur olup
o an geldiğinde yapman gerekeni yapmak . . .

Hayat bundan başka birşey değil ve yapman gereken anda korkup yapamamanın
bedeli çok ama çok ağır bir pişmanlık.